تهیه و تنظیم:شکوفه بسیم

دانشجوی کارشناسی بازیافت پاییز 1388

چکیده :

پسماندهای الکترونیکی و الکتریکی انواعی از پسماندهای ویژه است که دارای خاصیت سمیت ،بیماریزایی، پایایی در محیط

پیرامون و حتی در پیکره جانداران ، خورندگی و مشابه آن  می باشند. عناصری از قبیل جیوه ،آرسنیک ، کادمیوم ، مس ،

نیکل ، روی ، باریم ، برلیوم ، انواع پلاستیکها ، آلومینیوم ، طلا ، نقره ، پلاتین ، مواد شیمیایی خطرناک حاصل از مواد

مصرفی ، وبصورت نادر آلوده کننده های آلی پایدار(Pops) یا ترکیبات هالوژن دار مخرب لایه ازن مثل پلی کلرو بی فنیل ها

 (PCbs) شامل این پسماندهاست مدیریت دفع این مواد به دلیل دشواری جدا سازی وناکافی بودن تحقیقات در زمینه

فرایند بازیافت آنها با چالش مواجه است : بعنوان نمونه خطرات فلزات سنگین برروی انسان آسیب به ارگانهای حساس نظیر

 کلیه و کبد می باشد و پلاستیکها در صورت زباله سوزی تولید گروه گازهای دی اکسین و فوران می نمایند که  سرطانزایی

 آنها قطعی است .انتخاب شیوه های  جمع آوری ، جدا سازی ،  پردازش  ، بازیافت و دفع  مناسب و مبتنی بر اصول قابل

پذیرش علمی کمک شایانی در کنترل و مداخله موثر در چرخه گردش مواد زاید و جهت دهی آن به سمت بهره گیری دوباره

همزمان با کاهش مخاطرات زیست محیطی می گردد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-مقدمه :

ارمغان نا خواسته زندگی جدید (تجمعی و شهر محور ) برای انسان پدیده ای به نام پسماند است که پیامد مصرف بی رویه

محصولات و آغاز آن در نتیجه جریان یکسویه تولید محصول در کشورهای برخوردار (با تکیه بر بنگاههای دانش بنیان) و

صادرات آن به کشورهای کم برخوردارمی باشد که  در نتیجه ، باقی ماندن مشکل محصولاتی که عمر آنها پایان یافته است

؛خود هزینه ای شاید بیشتر از اصل هزینه بهره برداری را شامل شود. با گذشت زمان و افزایش نوآوری وساخت محصولات

گوناگون که حاصل بهره گیری نازل (کم بهره ) از مواد اولیه طبیعی وعدم بازگردانی مطلوب آن به چرخه طبیعی می باشد ما

را د چارمشکل کرده است . یکی از انواع این پسماندها مواد زائد حاصل از دستگاهها یی است که با انرژی الکتریسیته کار

می کنند بطور کلی این پسماندها به دو دسته الکتریکی  مانند باطری ، یخچال، ماشین لباسشویی، اتو ، لامپ ,.. و

الکترونیکی مثل کلیه قطعات رایانه ای ، دستگاههای رادیویی و تلویزیون ، انواع پخش کننده های صوتی و تصویری ,... 

تقسیم می شود . نوشته حاضر ورود و بحث مختصری در خصوص چرخه، تقسیم بندی منبع تولید این نوع زایدات در

طبیعت و بررسی اثرات  نامطلوب آن بر انسان و محیط زیست می باشد.

 

****************************************************************************

 

 

 

 

2-تعریف پسماند ویژه :

به کلیه پسماندهایی گفته می شود که به دلیل بالا بودن حداقل یکی از خواص خطرناک از قبیل سمیت ، بیماریزایی ، قابلیت

انفجار یا اشتعال ، خورندگی و مشابه آن به مراقبت ویژه نیاز داشته باشد و آن دسته از پسماندهای پزشکی و نیز بخشی از

پسماندهای عادی ، صنعتی ، کشاورزی که نیاز به مدیریت خاص دارند ، جزء پسماندهای ویژه محسوب می شوند.

 

3-پسماندهای الکترونیکی :

1-3 تعریف پسماندهای الکترونیکی : به پسماندهای ویژه ای گفته می شود که غالب قطعات اصلی آنها شامل ؛ خازن ،

ترانزیستور، آی سی ، مدارات الکترونیکی ، قطعات کاتدی و آندی و از این قبیل می باشد.

2-3 انواع تجهیزات و وسایل مولد پسماند الکترونیکی :

1-2-3 صوتی و تصویری : حاوی مقادیری پلاستیک ، سرب ، مس ، آلومینیوم ،آهن و فلزات سنگین ( کادمیوم ، جیوه ،

آرسنیک ) می باشد.تلویزیون و تجهیزات ضمیمه آن ؛ یکی از منابع سرب تا میزان 8 پوند به ازای هر تلویزیون 27 اینچ در

شیشه آن می باشد.

رادیو ؛ از سال 1957 با ساخته شدن رادیوهای ژاپنی تی آر 63 که وارد بازار آمریکا شدند با بدنه پلاستیکی بسیار شکننده

اولین بار بود که مسئله پسماندهای الکترونیکی مطرح شد.

2-2-3 دستگاه تلفن همراه و ثابت و تجهیزات مخابراتی : این مواد حاوی پلاستیک ، سرب ،پلاتین ، نقره ، مس وآلومینیوم

می باشند و همچنین مقادیر کمی طلا دارند در ضمن از هر تن سنگ معدن 20-30 گرم طلا استخراج می شود در صورتی که

از هر تن پسماند موبایل می توان 150-300 گرم طلا بدست آورد .

3-2-3 رایانه و قطعات جانبی آن : از سال 1370 با جایگزینی ویندوز بجای داس و عامل ارتباط مردمی اینترنت استفاده

ازرایانه بطور جدی مورد توجه قرار گرفت و تعداد کاربران رایانه در ایران به 10 هزار نفر رسید ، تعداد این کاربران در سال

1382 حدود 1.5 میلیون نفر بود که پیش بینی می شود تا سال 1400 به حدود 85 میلیون نفر برسد که در آن صورت  ما با

معزلی به نام پسماندهای رایانه ای مواجه هستیم . در ضمن 85% تولید کنندگان این نوع پسماندها ارگانهاو سازمانهای

دولتی هستند که بجای پیداکردن راهکاری برای این مشکل دست به انبار کردن آنها زده اند . عمر مفید یک رایانه در

کشورهای اروپایی و آمریکایی 3 سال و در کشورهای در حال توسعه مانند ایران 5 سال تخمین زده شده است که به ازای هر

نفر باید حدود 4 کیلوگرم پسماند الکترونیکی بازیافت شود تا با خطرات زیست محیطی مواجه نشویم .

 

 

 

 

جدول میزان  و درصد قابل بازیابی  مواد پسماندهای حاصل از رایانه