آلودگی هوای تهران بی داد میکند

کد خبر :1379   زمان مخابره: 11:48:0 - 24/8/1388

قائم‌مقام سازمان محيط زيست خبرداد:
ايجاد روزانه5هزار تن آلودگي توسط خودروها در پايتخت
ايرن : قائم مقام سازمان حفاظت محيط زيست با بيان اين که هم‌اکنون حدود 10 ميليون ليتر از 66 ميليون ليتر سوخت مصرفي کشور در کلان‌شهر تهران مصرف مي‌شود، گفت: اگر 50 درصد مصرف سوخت در کلان‌شهر تهران تبديل به گازهاي آلاينده شود، در حال حاضر روزانه حدود پنج هزار تن آلودگي توسط خودروها ايجاد مي‌شود.

آلودگی

به گزارش ايسنا، شاعري در اولين همايش اثرات آلودگي هوا بر جانبازان شيميايي که روز گذشته برگزار شد، افزود: بر اساس آمار سازمان جهاني بهداشت حداکثر به مدت يک روز مي‌توان هواي ناسالم را تحمل کرد، اين در حاليست که آمارهاي تهران نشان مي‌دهد 70 تا 80 روز در سال هواي اين شهر ناسالم است که اين براي همه مردم به ويژه جانبازان، کودکان و افراد خطرپذير خطرناک است.

وي با اشاره به قوانين تدوين شده در قانون برنامه چهارم و پنجم توسعه و همچنين افق توسعه 1404 در زمينه‌ کاهش آلودگي هوا، تصريح کرد: با وجود آن که در راستاي کاهش آلودگي هوا کمبود قانون نداريم، اما مجريان قانون به وظايف خود به درستي عمل نمي‌کنند.
قائم مقام سازمان حفاظت محيط زيست ادامه داد: سازمان حفاظت محيط زيست به عنوان دستگاه نظارتي و بر اساس قانون جامع کاهش آلودگي هواي تهران بايد 200 هزار تن از آلودگي هوا را کاهش مي‌داد که تاکنون توانسته 150 تا 160 هزار تن از اين آلودگي را کاهش دهد.
شاعري با تاکيد بر اين که موظفيم طرح جامع کاهش آلودگي هواي تهران را دقيقا اجرا کنيم، خاطر نشان کرد: از رده خارج کردن خودروهاي فرسوده از طرح‌هاي خوبي به شمار مي‌رود که هم اکنون به نقطه خوبي رسيده و اميدواريم تا پايان برنامه پنجم توسعه خودروي فرسوده نداشته باشيم.
وي با بيان اين که هر فرد سالانه حدود چهار ميليون ليتر هوا استفاده مي‌کند، عنوان کرد: بنابراين بدون هيچ مرزبندي سياسي و اجتماعي، تمامي ذين‌فعان در زمينه کاهش آلودگي هوا بايد وظايف خود را انجام دهند.
قائم مقام سازمان حفاظت محيط زيست يادآور شد: در سطح جهاني يک ميليارد و 400 ميليون نفر در معرض آلودگي هوا قرار دارند و سالانه سه ميليون نفر در دنيا جان خود را به دليل آلودگي هوا از دست مي‌دهند.
قائم مقام سازمان حفاظت محيط زيست با اين گفته که در حال حاضر تهران تبديل به پارکينگ متحرک شده است، اضافه کرد: سازمان حفاظت محيط زيست درصدد است با همکاري تمامي ارگان‌هاي ذيربط، طرح جامع کاهش آلودگي هواي تهران را جدي‌تر از گذشته دنبال کند.
وي در ادامه شتاب بخشيدن به توسعه مترو و حمل و نقل عمومي در تهران و افزايش سرانه فضاي سبز را از جمله مواردي خواند که مسوولان بايد به طور جدي آن را دنبال مي‌کنند.
به گزارش ايسنا، حيدرزاده ـ دبير اين همايش و رييس ستاد محيط زيست و توسعه پايدار شهرداري تهران ـ نيز گفت: حدود هفت هزار جانباز شيميايي در تهران سکونت دارند که کمتر از يک‌هزار نفر از آن‌ها نسبت به ساير جانبازان خطرپذيرتر هستند.
وي با تاکيد بر اين که فعاليت‌هاي حمايتي از اين گروه بايد در اولويت کاري ارگان‌ها قرار گيرد، بيان کرد: اين همايش با هدف بيان موضوع آلودگي هوا، تاثيرات مخرب آن به قشر آسيب‌پذير جانبازان شيميايي، خدمات اضطراري به اين گروه، تکاليف دستگاه‌هاي ذي‌ربط و غيره برگزار شده است.
رييس ستاد محيط زيست و توسعه پايدار شهرداري تهران اظهار اميدواري کرد که مسوولان در اين همايش متهم به وعده دادن و عمل نکردن به وظايف نشوند، چرا که بحران آلودگي هواي تهران بسيار جدي است و بسياري از ارگان‌ها در اجراي برنامه‌هاي مرتبط کم‌کاري کرده‌اند.

انتهای خبر // www.iren.ir // ایرن

بررسی اثرات زیست محیطی پسماندهای الکتریکی والکترونیکی( بخش پایانی)

2-2-6 کادمیوم ؛

کادمیوم یک فلز سنگین است با پتانسیل سمیت ، بیماریزایی وسرطانزایی ، این فلز می تواند در بدن جایگزین روی شده

وباعث اختلال در کار آنزیمها بشود و همچنین ایجاد فشارخون نماید و توانایی ذخیره شدن در بافت کلیه و تخریب

گلبولهای قرمز  از دیگر اثرات آن است.

بطور کلی عنصر کادمیوم از طریق بلعیدن و استنشاق وارد بدن می شود . بعنوان مثال در اکثر تراشه های رایانه ای و

باتریهای نیکل- کادمیوم ،این عنصر موجود بوده که از طریق نشت اینگونه پسماندها به آبهای زیرزمینی و یا از طریق

استنشاق آن توسط کارگران بازیاب وارد چرخه زیست محیطی می شود  و عوارض ذکر شده را ایجاد می کند.

لازم به ذکر است که گیاهان  نیز توانایی جذب بالای این عنصر را دارند همانگونه که در شهر تویامای ژاپن بر اثر آبیاری

مزارع برنج توسط آبهای آلوده به کادمیوم گروه زیادی از مردم دچار بیماری استخوانی و دردناک ایتای- ایتای شدند که در

نهایت منجر به پوکی و شکستگی ناگهانی استخوانها بویژه لگن خاصره شده و در نهایت منجر به مرگ بیمار می شود(در اثر

آمبولی ریه).

3-2-6 کروم 6 ظرفیتی ؛

  کروم 6 ظرفیتی با میل ترکیبی بالا می تواند با عناصر دیگر ایجاد نمکهای مختلفی بنماید که موجبات مسمومیت را

بوجودآورد. بطور مثال مقداری کروم 6 ظرفیتی در رایانه های CRTبکار رفته که در صورت نشت به آبهای زیرزمینی می

تواند در مدیریت اینگونه پسماندها مشکل زا باشد در ضمن کروم یک عنصر آلرژی زای قوی است که  در اثر استنشاق می تواند ایجاد مشکلات ریوی نماید(بخصوص در کارگران بازیابی).

4-2-6 جیوه ؛

جیوه عنصری است با پتانسیل سمیت فراوان که نوع ترکیبات آلی آن بصورت محلول در آب ، بسیار سمی تر از ترکیبات

معدنی آن می باشد بطوری که حتی باکتری ها نیز از آن در امان نیستند.

 همانگونه که در واقعه میناماتای ژاپن رخ داد ؛ در آبهای آلوده به جیوه ،میکروارگانیسمها آن را به متیل مرکوری که خاصیت

تجمعی در بدن آبزیان را دارد تبدیل کردند و مردم در اثر استفاده از آنها به مسمومیت شدید دچار شده و عوارضی چون ؛

اختلالات عصبی شدید ، آسیبهای مغزی ، نقص نوزادی و حتی مرگ دیده شد  .

بطور کلی راههای انتقال جیوه به بدن از طریق تنفس هوای آلوده ، پوست بدن (کارگران بازیاب) ، خوردن غذای آلوده

(ماهی و صدف )و آشامیدن آب آلوده به این عنصر می باشد که در نتیجه مسمومیتهای حادی را ایجاد می نماید.

در مورد پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی که جیوه در بسیاری از قسمتهای آنها از جمله؛ حسگرها ، سویچ ها ، لامپهای

تخلیه و فلورسنت و باتری ها بکار رفته است در صورت مدیریت نادرست می تواند به آبهای زیرزمینی نفوذ کرده و سبب

مسمومیتهای حادی شود که عوارض جبران ناپذیری دارند.در ضمن از شواهد بالینی بروز مسمومیت با جیوه (کارگران

بازیاب ) احساس طعم فلز در دهان ، دردهای قفسه سینه و مشکلات تنفسی است.

5-2-6 آسکارول ؛

مورد استفاده این ماده در روغن ترانسفورماسیونها است که درزمان تعویض موارد ایمنی خاصی را می طلبد و باید آنرا

بصورت کاملا ایمن بسته بندی نموده وانبار کرد تا بصورت یکباره مواد حاصله در ترانشه های فنی مهندسی و بهداشتی با

عایق های پلیمری دفن نمود زیرا سمیت این ماده تا اندازه ای است که چند قطره از آن می تواند آب شرب منطقه ای را غیر

قابل مصرف نماید.

6-2-6 آرسنیک ؛

آرسنیک یک عنصرسمی می باشد و می تواند در کارگرانی که با در تماس هستند ایجاد سرطان های پوست ، لنف و ریه

نماید بدیهی است که در صورت نشت از محل دفن پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی می تواند پتانسیل مسمومیت (بی

اشتهایی ، اسهال ،ناراحتی عصبی ،اختلال تولید ATP در سلول ) و سرطانزایی داشته باشد.

7-2-6 ضد اشتعال های برم دار ؛

ضد اشتعال های برم دار موجود در رایانه ها خطر ابتلا به سر طانهای دستگاه گوارش و لنف را بشدت افزایش می دهد .ضد

اشتعال ها بسیار حلال اند و توانایی حلالیت آنها در شیرابه زباله 200 برابر بیشتر از حلالیت آنها در آب مقطر است ،که باعث توزیع گسترده آن در طبیعت و آلودگی منابع آبهای زیرزمینی شده و در نهایت این ترکیبات را به زنجیره غذایی می رساند

8-2-6 انواع پلاستیک و پلیمرها ؛

پلاستیکها بعنوان یک ماده تجزیه ناپذیر در طبیعت شناخته شده اند ،که در ساخت وسایل الکتریکی و الکترونیکی کاربرد

فراوانی دارند.امروزه سعی می شود به جای PVC(پلی وینیل کلراید ) از پلیمرهای تجدید پذیرتر در طبیعت استفاده

شود باید توجه داشت که تنها راه مدیریت درست این نوع پسماند بازیافت آن است زیرا در اثر دفن دارای تجدید پذیری

بسیار طولانی و در اثر سوزاندن نیز تولید هیدروکربورهای هالوژنه  مثل (دی اکسینها و فورانها) می کنند. 

1-8-2-6 هیدروکربورهای هالوژنه (دی اکسین ها و فوران ها ) ؛

هیدروکربورهای هالوژنه یک گروه از ترکیبات هستند که تقریبا هیچ یک به طور طبیعی در محیط یافت نمی شوند همان

طوری که از اسم آنها پیداست ، ترکیب شیمیایی آنها حاوی کربن، هیدروژن ،بعضی اوقات اکسیژن و یک هالوژن ، معمولا

کلر یا برم یا هر دو و گاهی اوقات فلوئور می باشد. ساختمان هیدروکربورهای هالوژنه از ساده تا پیچیده متغیر است .از بین

این مواد 2،3،7،8 تترا کلرو پارا بنزو دی اکسین (TCDD 2،3،7،8 ) به عنوان سمی ترین ماده شناخته شده است .این مواد در

هنگام سوزاندن پسماندها ، ذوب مس ، کوره سیمان و مراکز تولید نیرو(که از ذغال سنگ استفاده می کنند) متصاعد شده و

می تواند از طریق تنفس هوای آلوده به آن ، خوردن غذا و آب آلوده وارد بدن انسان گردد و حتی خاصیت تجمعی در

بافتهای چربی را نیز دارند و از طریق خوردن گوشت دام و ماهی و همچنین محصولات لبنی وارد بدن انسان می شوند، که

می توانند پتانسیل سمیت و سرطانزایی را ایجاد نمایند .

بطور کلی دی اکسین ها و فوران ها در هوا ، خاک وغذا یافت شده و می توانند باعث اثرات منفی زیادی گردند .

در ضمن این مواد می توانند ایجاد مشکلات پوستی و بهداشتی از قبیل کلرآکنه و جوشهای پوستی نمایند .

هیدروکربورهای هالوژنه ترکیبات بی نهایت باثبات و سمی هستند که هنوز به بسیاری از سوالات درباره آنها جواب داده

نشده است .

 

 

 

7- نتیجه گیری :

با توجه به موضوعات وموارد پیشگفته و نو پدید بودن مشکل پسماندهای ویژه الکترونیکی و الکتریکی ضمن استفاده از

تجارب پیشین جای انجام تحقیقات دانشگاهی و میدانی به منظور گشودن راهکارهای جدید و نو آوری در زمینه بازیافت و

دفع اینگونه پسماندها بستر قوانین و آیین نامه های موضوعه ضروری به نظر می رسد .

8- پیشنهادات در راستای اجرای قوانین و مقررات موجود :

§         اجرای  بند 8 ماده 12 آیین نامه اجرایی قانون مدیریت پسماندها مبنی بر تکلیف تولید کنندگان و

وارد کنندگان لوازم برقی و الکترونیکی.

§         تسریع در تصویب ظوابط اجرایی پسماندهای الکترونیک توسط دستگاههای ذیربط (وزارت صنایع و

معادن ، سازمان حفاظت از محیط زیست ) وابلاغ آن.

§         اجرایی شدن آیین نامه اجرایی ماده 5 قانون مدیریت پسماندها به منظور حفظ سلامت ، بهداشت و

 ایمنی عوامل اجرایی به منظور سیانت از نیروی کار شاغل در جمع آوری ، جداسازی ، حمل و نقل ،

پردازش ، بازیافت و دفع .

§         ایجاد ارتباط ارگانیک بین دستگاهها و عوامل اجرایی و نظارتی در بستر قوانین و ضوابط موضوعه. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9- منابع و ماخذ :

1-                 علوی مقدم محمدرضا ، مختارانی بابک ، مدیریت مواد زاید خطرناک ، انتشارات

پژوهشکده توسعه تکنولوژی ،1386

2-                عبدلی محمدعلی ،زند دریابیگی ، تحلیلی بر پسماندهای رایانه ای ، مجله محیط

شناسی شماره 37 ، بهار 1384

3-                کمیته کشوری بهداشت حرفه ای ، عوامل بیماریزا و حدود تماس شغلی ، معاونت

بهداشتی علوم پزشکی ایران ، 1381

4-                نقشینه نادر ، بازیافت ضایعات الکترونیکی ، مجله الکترونیکی مرکز اطلاعات و مدارک

 علمی ایران ، شماره چهارم دوره چهارم ، 14 تیر 1384

5-                شریعت پناهی محمد ، مبانی بهداشت محیط ، انتشارات دانشگاه تهران ، مرداد 1373

6-                عقیلی نژاد ماشاءا...، مصطفایی مسعود ، طب کار و بیماریهای شغلی ، با همکاری اداره

کل بهداشت محیط و حرفه ای ، انتشارات ارجمند،1368

7-    www. En wikipedia.org /wiki/electronic-waste

-    www.iran.forum.st8         

-     www.salamat news.com9

-    www.recyclerecovery.com10

-    www.recycling-guide.org.uk11

 -     www.news.tavanir.org.ir12

 

 

بررسی اثرات زیست محیطی پسماندهای الکتریکی والکترونیکی(بخش دوم)

رایانه های ابتدایی که همان CRT (cathode ray tube) هستند نسبت به رایانه های فعلی از بار آلودگی زیست محیطی

بیشتری برخوردارند و علت این امر بدلیل وجود ؛ کروم 6 ظرفیتی ، اکسید سرب و باریوم موجود در لامپ اشعه کاتدی و

لحیم کاری مدارهای رایانه ای ، کادمیوم موجود در تراشه های آن ، جیوه موجود در حسگرها و سویچ ها ، باتری ها و لامپ

 تخلیه و PVC موجود در تجهیزات رایانه ای و ضد اشتعالهای برم دار می باشد.

به همین دلیل از سال 2004 میلادی بر اساس تصویب طرح اتحادیه اروپا هیچ شرکتی مجاز به استفاده از جیوه ،کادمیوم

،کروم 6 ظرفیتی و ضد اشتعالهای برم دار در تجهیزات الکترونیکی نیست و بطور مثال کادمیوم بکار رفته در نسلهای قبلی

 رایانه ها در حال حاضر در نسل جدید استفاده نمی شود و عناصر ایمن تری جایگزین آنها شده اند در ضمن بجای PVC از

جایگزین های تجزیه پذیرو قابل بازیافت مثل پلی اتیلن ها با چگالی کم که خطرات زیست محیطی کمتری ایجاد می کنند

استفاده می شود .

رایانه های فعلی (تولید از سال 2004 به بعد) به میزان قابل توجهی پلی اتیلن ، پلی وینیل کلراید ( کابلها) و پلیمرهای دیگر

،مس ،  نیکل ، سرب و مقدار بسیار اندک جیوه (صفحات مانیتورها ی صفحه تخت) دارند.

مانیتورو  لپ تاپ  ؛ دارای 23% پلاستیک و پلیمر و 6/5% سرب  موجود در لحیم کاری ها ، فسفر و باریوم می باشند که مقدار

 این مواد در مانیتورهای CRT بیشتر است.

CPU  (ریزپردازنده) و سرورها ؛حاوی جیوه ، کادمیوم (CRT) و مس هستند .

کی بورد ؛ دارای پلاستیک ، مس و... می باشد.

Hard Drives ؛ مقادیر زیادی آلومینیوم دارد.

Cartridge ؛ دارای مقادیر زیادی فلزات الکترو مگنتیک و پلاستیک می باشد

CD، DVD، ، ؛  دارای مقادیری سیلیس ، پلاستیک و انواع فلزات قابل بازیافت می باشد.

Case ؛ میزان 14% آلومینیوم ، 20% آهن ، 0.0016 طلای (مدارات ومنابع تغذیه ) ، 0.0189 نقره و پلاتین و فلزات سنگین از جمله

، آرسنیک ، سرب، برلیوم ، باریم ، مس ، نیکل و روی ( کادمیوم ، کروم ، 0.2 % جیوه در CRTها)  دارد.

  Memory card، FLASH، Fllopy Disk ،CD ROM  ؛ دارای فلزات قابل بازیافت می باشند.

دستگاههای کپی و اسکن ؛ دارای مقادیر قابل توجهی پلاستیک و لاستیک و فلزات گوناگون از قبیل آهن و مس و همچنین

سیلیس می باشد.

4-2-3 سایر لوازم

4-پسماندهای الکتریکی :

1-4 تعریف پسماندهای الکتریکی :به پسماندهای ویژه ای اطلاق می شود که با نیروی الکتریسیته کار می کنند و فاقد

قطعات حساس الکترونیکی مثل ؛ خازن ، ترانزیستور ، آی سی و امثال آنها بوده ویا در تعداد واندازه کوچک باشند.

2-4 تجهیزات و وسایل مولد پسماند الکتریکی :

1-2-4 تجهیزات صنایع و صنعت برق :

دریل ،ترانسفورماسیونها ؛در اثر کارکرد آنها میزان قابل توجهی روغن آسکارول که سمیت بسیار زیادی دارد تولید می شود

و همچنین وسایل و تجهیزات انتقال و توزیع نیروی الکتریسیته نیز از این گروه می باشند.

2-2-4 تجهیزات و وسایل سرمایشی و تهویه مطبوع :

یخچال و فریزرها ؛ گاز مورد استفاده در آنها کلروفلوروکربن  CFCsنام دارد که مخرب لایه ازن می باشد ،چیلر و انواع

کولرها  نیزاز این دست وسایل هستند که پسماندهای آنها شامل انواع پلاستیک و فلز می باشد.

3-2-4 تجهیزات و وسایل مولد حرارتی و نوری:

Ø      توستر، قهوه جوش ، اتو، بخاری برقی ، مایکروفر؛ وجود قطعات الکترومگنتیک که اشعه عمود برهم 

را ساتع می نماید باعث قابل توجه بودن این نوع پسماندها می باشد.

Ø      لامپها: شكستگي يك لامپ خطر زيادي به وجود نمي‌آورد اما وقتي با تعداد دهها ميليون لامپ

كم‌مصرف سروكار داريم، انتشار مواد سمي درون آنها در محيط زيست، خطر جدي‌اي محسوب

مي‌شود.

كدام لامپها قابل بازيافت هستند؟
• لامپهاي فلورسنت و نئون
• لامپهاي كم‌مصرف يا فلئوكمپكت
• لامپهاي LED

Ø      فلو ئوروسنت ، نئون ، فلئوکمپکت (نوعی لامپ کم مصرف):ایراد اين گونه لامپها اين است كه از گازهاي نادر

 (هالوژن دار) و فلزات سنگين (مانند جيوه، نئون، زنون، سديم و ...) ساخته شده‌اند بنابراين لامپهاي فلورسنت،

فلئوكمپكت (كم‌مصرف) و لامپهاي تخليه  پس از مصرف جزء زباله‌هاي ویژه به شمار مي‌روند و پس از استفاده بايد

طبق فرآيندهاي خاصي بازيافت شوند؛ خصوصاً توجه شود كه قبل از بازيافت شكسته و خرد نشوند.

o        93درصد يك لامپ كم‌مصرف قابل بازيافت است.

o        بازيافت لامپهاي كم‌مصرف از بازگشت فلزات سنگين به محيط جلوگيري مي‌كند.

o        مقدار جيوه موجود در يك لامپ فلورسنت 5 برابر بيشتر از مقداري است كه سازمان بهداشت جهاني (WHO) براي جيوه موجود در مواد،‌ تعيين كرده است.

 

4-2-4 تجهیزات و وسایل  الکتریکی حمل و نقل :

کلیه قطعات الکتریکی از قبیل سیم لامپ مدارات واز این قبیل وسایل و دستگاههای ذیل شامل پسماندهای الکتریکی

میشوند.

o        تجهیزات الکتریکی هواپیما

o        تجهیزات  الکتریکی قطار

o        تجهیزات الکتریکی اتوبوس

o        تجهیزات الکتریکی انواع اتومبیل

o        تجهیزات الکتریکی کشتیها وشناور ها

o        تجهیزات الکتریکی نواع موتور سیکلت و دوچرخه

5-2-4 سایر وسایل :

ماشین لباسشویی ، تجهیزات و وسایل ورزشی و اسباب بازیها ، خشک کن ها،باتریهای قابل شارژو غیر قابل شارژ ؛ دارای

کبالت ، نیکل و 15% کادمیوم می باشند که در عملیات بازیافت در اثر حرارت دهی بالا در کوره ها به میزان 96.99 % قابل

جمع آوری هستند.

5 – شیوه های مدیریت پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی :

بازیابی این نوع مواد بهترین شیوه ی برخورد با آنها است زیرا در اثر سوزاندن آنها منبع بزرگی برای تولید و رهاسازی

گازهای دی اکسین Dioxin و فوران Furan به جوایجاد کرده ایم که سرطانزا بودن آنها به اثبات رسیده است ، در ضمن

باعث ورود فلزات سنگین به هوا ، نظیر جیوه هم میشود .

در صورت دفن در زمین نیز می تواند سبب ورود فلزات سنگین به خاک ودر نهایت به چرخه ی زندگی گیاه ، دام و انسان

شود وبه طبع در اثر شستشو توسط روانابها به آبهای زیرزمینی نیز نفوذ کند که بطور مثال هر عدد لامپ اشعه کاتدی که در

محل دفن رهاسازی شده است می تواند مقدار قابل توجهی سرب را وارد شیرابه محل دفن نماید و در ضمن احتمال آتش

سوزی در این اماکن نیز وجود دارد، پس بطور کلی باید از دفن پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی بدون انجام عملیات پردازش و بازیافت اجتناب کرد.

در امر بازیافت این نوع پسماندها امکان بازیابی فلزات ارزشمند نظیر ؛ مس ،طلا، نقره و پلاتین و ... وجود دارد و اندکی هم

سرب ، جیوه و... که باید به جهت سمیت با دقت فراوان ضمن رعایت مسائل ایمنی جداسازی شود.

مهمترین مشکل در مسئله بازیابی این نوع پسماند مربوط به رعایت ایمنی و بهداشت کارگران و در مرحله دوم خود کارخانه

هایی است که این عمل را انجام می دهند ،باید دانست که تا چه اندازه استانداردهای زیست محیطی را رعایت کرده اند این

کارخانه ها باید دارای پیش تصفیه مواد و فیلترهای مناسب جهت تصفیه ی بخارات باشندو کنترل زواید خرد شده

الکتریکی و الکترونیکی را نیز انجام دهند که در این میان باید هزینه ی انرژی مصرف شده را نیز از بهره ی اقتصادی کم کرد

که روی هم رفته صرف کاهش خطرات زیست محیطی می تواند سود آور هم باشد.

هم اکنون بازیافت زباله های رایانه ای در بعضی از شهرهای ایران به شیوه جداسازی از مبدا می باشد که این کار با کلی

تلاش و ساماندهی و قرار دادن امتیازاتی مانند کشورهای پیشرفته مثل استفاده رایگان از اماکن عمومی نظیر سینماها و

استادیوم های ورزشی می تواند اجرا شود.

طرف دیگر کارخانه های تولید کننده وسایل الکترونیکی هستند که باید مسئولیت جمع آوری و بازیابی محصولات خود را

عهده دار شوند و در نتیجه از موادی که به سهولت قابل کنترل و بازیابی مجدد هستند استفاده می کنند.

در عمل بازیابی این نوع پسماندها نیز مقداری پسماند غیرقابل مصرف بوجود می آید که باید سعی نمود در حد امکان

کمترین میزان را داشته باشند آنها را می توان پس از بی خطر سازی (پکیج سازی) بصورت دفن در ترانشه های فنی

مهندسی و بهداشتی مدفون نمود.

1-5 روشهای استفاده مجدد :

1-1-5 بهره گیری دوباره  Ruse  ؛

وسایل الکترونیکی و الکتریکی پس از تعمیر و بازپیرایی دوباره با کارایی قبلی مورد استفاده قرار می گیرد.(مثل تعمیر

تلویزیون و رایانه )

 

 

2-1-5 بازگرداندن Reduce  ؛

قطعات جزء به جزء وسایل الکترونیکی و الکتریکی حسب ضرورت ، نیاز و امکان پذیری با هم در جهت ایجاد یک پکیج

جدید مورد استفاده قرار می گیرد. (استفاده از قطعاتی مثل رم یا مودم یک رایانه از کار افتاده در یک رایانه دیگر)

 

3-1-5 بازیافت Recycel  ؛

قطعات الکترونیکی و الکتریکی پس از خرد شدن به مواد اولیه قابل استفاده در تولید این قطعات یا صنایع دیگر مورد

استفاده قرار می گیرد.  (بازیافت طلا از قطعات گوشی های موبایل)

 

 

6- آلودگی های زیست محیطی  ناشی از مدیریت نادرست :

بیشترین آلودگی زیست محیطی ناشی از مدیریت نادرست پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی مربوط به نفوذ نوع فلزات

سنگین به خاک و آبهای سطحی و زیرزمینی و در صورت سوزانده شدن ایجاد دی اکسین ها ، فوران ها ، آزاد سازی جیوه

در هوا و .. می باشد .

همه فلزات تا حدی در آب قابل حل می باشند و به همین دلیل به راحتی می توانند وارد چرخه محیط زیست شوند ، فلزات

موجود در پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی به دو دسته تقسیم می شوند ؛

1-6 فلزات غیر سمی ؛ فلزاتی هستند که معمولا در آب یافت می شوند و ورود آنها از این نوع پسماندها به آب نظیر ؛ مس،

آلومینیوم ، آهن ، روی و ... در غلظت های بالا می تواند ایجاد رنگ ، طعم ، بو و ... در آّب نماید و نیز  مشکلات روده ای و

بیماریهای دیگر را بوجود آورد.

2-6 فلزات سمی یا سنگین ؛ بیشترین معظل ایجاد شده ، از نشت این نوع فلزات به خاک ،آّبهای سطحی و آبهای زیرزمینی

و ورود آنها به جو می باشد . فلزات سنگین مخاطرات بهداشتی مختلفی را به همراه دارند که بعضی از آنها عبارتند از ؛

·         موجب انتقال آنها از طریق آب و زنجیره غذایی به بدن انسان و حیوانات می شوند .

·         امکان تراکم و تجمع این فلزات در بدن انسان در دراز مدت وجود دارد

·         ایجاد حساسیت زیاد برخی از فلزات سنگین در کودکان

·         بعضی از فلزات سنگین برای ارگانیسم ها نقش سرطانزایی و نقص نوزادی دارند .

·         موجب سمیت گیاهان از طریق آلودگی خاک می شوند .

·         تاثیر بر روی غشاء سلولی دارند .

·         کار آنزیم تنظیم کننده فعالیت های متابولیکی بدن را مختل می کنند.

·         موجب پیدایش تومور و کاهش طول عمر می شوند.

·         از طریق تنفسی می تواند باعث ایجاد بیماریهای مختلف شود .

مواردی از فلزات سنگین که در اثر مدیریت نادرست این نوع پسماندها به محیط زیست وارد می شوند واثرات زیست

محیطی مخربی را ایجاد می کنند به قرار زیر است ؛

1-2-6 سرب ؛

سرب یکی از فلزات سنگین قابل تجمع در بدن است که دارای بار سمیت می باشد که می تواند به راحتی توسط نشت

روانابها به محل دفن در آنها حل شده ، به خاک نفوذ نماید و در نهایت موجب آلودگی آبهای زیرزمینی شود بطور مثال سرب

موجود در لامپ اشعه کاتدی مانیتورهای CRT و لحیم کاریهای وسایل الکتریکی و الکترونیکی پس از نفوذ به آبهای

زیرزمینی که تامین کننده منابع آبی بسیاری از شهرها است می تواند باعث ایجاد عوارض سرب در بدن شود از جمله ؛ اثر

بر روی سیستم اعصاب مرکزی ، سیستم گردش خون ، دستگاه تناسلی و در اثر جایگزینی کلسیم استخوان ،مشکلات

استخوانی بوجود آورد.

در ضمن اگر کارفرمایان و کارگران مشغول به کار بازیابی پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی موارد ایمنی محیطی و فردی

را رعایت ننمایند ممکن است در غلظت های 40 میکروگرم در ، صد گرم خون آنان ایجاد علائم مسمومیت نموده و در دراز

مدت با دوز کم باعث افت شنوایی شود .

بررسی اثرات زیست محیطی پسماندهای الکتریکی والکترونیکی( بخش نخست)

تهیه و تنظیم:شکوفه بسیم

دانشجوی کارشناسی بازیافت پاییز 1388

چکیده :

پسماندهای الکترونیکی و الکتریکی انواعی از پسماندهای ویژه است که دارای خاصیت سمیت ،بیماریزایی، پایایی در محیط

پیرامون و حتی در پیکره جانداران ، خورندگی و مشابه آن  می باشند. عناصری از قبیل جیوه ،آرسنیک ، کادمیوم ، مس ،

نیکل ، روی ، باریم ، برلیوم ، انواع پلاستیکها ، آلومینیوم ، طلا ، نقره ، پلاتین ، مواد شیمیایی خطرناک حاصل از مواد

مصرفی ، وبصورت نادر آلوده کننده های آلی پایدار(Pops) یا ترکیبات هالوژن دار مخرب لایه ازن مثل پلی کلرو بی فنیل ها

 (PCbs) شامل این پسماندهاست مدیریت دفع این مواد به دلیل دشواری جدا سازی وناکافی بودن تحقیقات در زمینه

فرایند بازیافت آنها با چالش مواجه است : بعنوان نمونه خطرات فلزات سنگین برروی انسان آسیب به ارگانهای حساس نظیر

 کلیه و کبد می باشد و پلاستیکها در صورت زباله سوزی تولید گروه گازهای دی اکسین و فوران می نمایند که  سرطانزایی

 آنها قطعی است .انتخاب شیوه های  جمع آوری ، جدا سازی ،  پردازش  ، بازیافت و دفع  مناسب و مبتنی بر اصول قابل

پذیرش علمی کمک شایانی در کنترل و مداخله موثر در چرخه گردش مواد زاید و جهت دهی آن به سمت بهره گیری دوباره

همزمان با کاهش مخاطرات زیست محیطی می گردد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-مقدمه :

ارمغان نا خواسته زندگی جدید (تجمعی و شهر محور ) برای انسان پدیده ای به نام پسماند است که پیامد مصرف بی رویه

محصولات و آغاز آن در نتیجه جریان یکسویه تولید محصول در کشورهای برخوردار (با تکیه بر بنگاههای دانش بنیان) و

صادرات آن به کشورهای کم برخوردارمی باشد که  در نتیجه ، باقی ماندن مشکل محصولاتی که عمر آنها پایان یافته است

؛خود هزینه ای شاید بیشتر از اصل هزینه بهره برداری را شامل شود. با گذشت زمان و افزایش نوآوری وساخت محصولات

گوناگون که حاصل بهره گیری نازل (کم بهره ) از مواد اولیه طبیعی وعدم بازگردانی مطلوب آن به چرخه طبیعی می باشد ما

را د چارمشکل کرده است . یکی از انواع این پسماندها مواد زائد حاصل از دستگاهها یی است که با انرژی الکتریسیته کار

می کنند بطور کلی این پسماندها به دو دسته الکتریکی  مانند باطری ، یخچال، ماشین لباسشویی، اتو ، لامپ ,.. و

الکترونیکی مثل کلیه قطعات رایانه ای ، دستگاههای رادیویی و تلویزیون ، انواع پخش کننده های صوتی و تصویری ,... 

تقسیم می شود . نوشته حاضر ورود و بحث مختصری در خصوص چرخه، تقسیم بندی منبع تولید این نوع زایدات در

طبیعت و بررسی اثرات  نامطلوب آن بر انسان و محیط زیست می باشد.

 

****************************************************************************

 

 

 

 

2-تعریف پسماند ویژه :

به کلیه پسماندهایی گفته می شود که به دلیل بالا بودن حداقل یکی از خواص خطرناک از قبیل سمیت ، بیماریزایی ، قابلیت

انفجار یا اشتعال ، خورندگی و مشابه آن به مراقبت ویژه نیاز داشته باشد و آن دسته از پسماندهای پزشکی و نیز بخشی از

پسماندهای عادی ، صنعتی ، کشاورزی که نیاز به مدیریت خاص دارند ، جزء پسماندهای ویژه محسوب می شوند.

 

3-پسماندهای الکترونیکی :

1-3 تعریف پسماندهای الکترونیکی : به پسماندهای ویژه ای گفته می شود که غالب قطعات اصلی آنها شامل ؛ خازن ،

ترانزیستور، آی سی ، مدارات الکترونیکی ، قطعات کاتدی و آندی و از این قبیل می باشد.

2-3 انواع تجهیزات و وسایل مولد پسماند الکترونیکی :

1-2-3 صوتی و تصویری : حاوی مقادیری پلاستیک ، سرب ، مس ، آلومینیوم ،آهن و فلزات سنگین ( کادمیوم ، جیوه ،

آرسنیک ) می باشد.تلویزیون و تجهیزات ضمیمه آن ؛ یکی از منابع سرب تا میزان 8 پوند به ازای هر تلویزیون 27 اینچ در

شیشه آن می باشد.

رادیو ؛ از سال 1957 با ساخته شدن رادیوهای ژاپنی تی آر 63 که وارد بازار آمریکا شدند با بدنه پلاستیکی بسیار شکننده

اولین بار بود که مسئله پسماندهای الکترونیکی مطرح شد.

2-2-3 دستگاه تلفن همراه و ثابت و تجهیزات مخابراتی : این مواد حاوی پلاستیک ، سرب ،پلاتین ، نقره ، مس وآلومینیوم

می باشند و همچنین مقادیر کمی طلا دارند در ضمن از هر تن سنگ معدن 20-30 گرم طلا استخراج می شود در صورتی که

از هر تن پسماند موبایل می توان 150-300 گرم طلا بدست آورد .

3-2-3 رایانه و قطعات جانبی آن : از سال 1370 با جایگزینی ویندوز بجای داس و عامل ارتباط مردمی اینترنت استفاده

ازرایانه بطور جدی مورد توجه قرار گرفت و تعداد کاربران رایانه در ایران به 10 هزار نفر رسید ، تعداد این کاربران در سال

1382 حدود 1.5 میلیون نفر بود که پیش بینی می شود تا سال 1400 به حدود 85 میلیون نفر برسد که در آن صورت  ما با

معزلی به نام پسماندهای رایانه ای مواجه هستیم . در ضمن 85% تولید کنندگان این نوع پسماندها ارگانهاو سازمانهای

دولتی هستند که بجای پیداکردن راهکاری برای این مشکل دست به انبار کردن آنها زده اند . عمر مفید یک رایانه در

کشورهای اروپایی و آمریکایی 3 سال و در کشورهای در حال توسعه مانند ایران 5 سال تخمین زده شده است که به ازای هر

نفر باید حدود 4 کیلوگرم پسماند الکترونیکی بازیافت شود تا با خطرات زیست محیطی مواجه نشویم .

 

 

 

 

جدول میزان  و درصد قابل بازیابی  مواد پسماندهای حاصل از رایانه

نام ماده	درصد از کل وزن	درصد کارایی بازیافت
پلاستیک	23	20%
سرب	6/298	5%
آلومینیوم	15	80%
آهن	21	80%
قلع	1/007	70%
مس	6/920	90%
باریم	0/031	00%
نیکل	0/850	80%
روی	2/204	60%
ایندیم	0/001	60%
طلا	0/0016	99%
تیتانیم	0/015	00%
منگنز	0/031	00%
کبالت	0/015	85%
نقره	0/0189	98%
جیوه	0/0022	20%
آرسنیک	0/001	25%
سیلیکا	24/880	00%
سایر مواد	1	*

روند رو به رشد بازیافت فولاد، شیشه، کاغذ و پلاستیک

به گزارش انجمن ورلدواچ در حال حاضر بیش از یک سوم از فولاد دنیا از مواد قراضه بازیافت می شود. بنا به تحلیل این موسسه در سال 2008 بیشتر از 4/1 بیلیون تن فلز(الومینیوم، آرسنیک، کادمیوم، کروم، مس، سرب، طلا، جیوه، نیکل و فولاد) در دنیا تولید شد که این مقدار 2 برابر فلز تولید شده در سال 1970 و هفت برابر بیشتر از تولید در سال 1950 بوده است. به نقل از میچل رنر محقق ارشد این موسسه، از اواخر سال 1990 رشد سریع اقتصاد چین منجر به افزایش تولید شد، آن هم تولید فولاد چین که با شتابی بی سابقه از 66 میلیون تن در سال 1990 به 500 میلیون تن در سال 2008 رسید و توانست 38 درصد از کل تولید فولاد جهان را به خود اختصاص دهد. پس از چین، کشور ژاپن با تولید 119 میلیون تن و ایالات متحده امریکا با 91 میلیون تن دومین و سومین تولید کننده بزرگ فولاد در دنیا هستند. در این تحلیل آمده است که شدت انرژی و نشر گازهای گلخانه ای حاصل ازتولید فولاد در کشورهای مختلف بسیار متفاوت بوده وبستگی به سهم آن کشور در تولید فولاد از مواد قراضه بازیافت شده دارد. در حال حاضر فولاد بازیافت شده 35 درصد از کل فولاد تولید شده را تشکیل داده که این مسئله موجب صرفه جویی در انرژی مورد نیاز برای تولید فولاد خام شده است. به علاوه فرایند بازیافت موجب کاهش نیاز به استخراج فلزات که اثر مخربی بر محیط زیست دارد شده است، چرا که فرایند تولید منجر به ایجاد مقدار بسیار زیادی از مواد زائد و آلوده شده و پوشش گیاهی را نابود می کند. دراین اثنا نرخ بازیافت در مناطق مختلف بسیار با هم فرق می کند: در سال 2008، اسپانیا و ترکیه تقریبا نزدیک به 90 درصد فولاد خود را از طریق بازیافت تامین کردند، پس از آنها ایتالیا با 77 درصد، ایالات متحده آمریکا با 64 درصد، کره جنوبی با 52 درصد، روسیه/اوکراین با 48 درصد و آلمان با 45 درصد در رتبه های بعدی قرار می گیرند. به نقل از آقای رنر، سهم فولاد تولید شده از طریق بازیافت در کشورهای چین، هندو برزیل به طور قابل ملاحظه ای پایین می باشد. همچنین تسهیلات کشور چین نیز برای این منظور فرسوده و ناکارا می باشند. بازیافت کاغذ شیشه و پلاستیک ها می توان فلزات را بدون آن که موادی تلف شود بازیافت کرد، اما در بازیافت کاغذ طول عمر آن محدود می باشد چرا که فیبر آن فرسوده می شود. طبق آمارهای صنعت کاغذ تولید خمیر کاغذ جهان در سال 2007 برابر 2/194 میلیون تن و تولید کاغذ 3/394 میلیون تن بوده است. بنا بر گزارش صنعت کاغذ اروپا به طور میانگین نیمی از مواد خام این صنعت از کاغذ و مقواهای بازیافت شده تامین می گردد. استفاده از شیشه بازیافت شده هم انرژی کمتری در فرایند ذوب مصرف می کند و مانع ایجاد مواد زائد می شود. با این که شیشه ماده است که می توان آن را 100 درصد بازیافت نمود، نرخ بازیافت آن در کشورهای اروپایی متفاوت بوده (در رومانی 9 درصد و در بلژیک 92 درصد) و به طور میانگین برابر 62 درصد می باشد. در خصوص بازیافت پلاستیک ها نیز مصرف سالانه جهانی مواد پلاستیکی از 5 میلیون تن درسال 1950 به بیش از 100 میلیون تن افزایش یافته است. با این حال نرخ بازیافت کل پلاستیک های مصرف شده در سال 2006 فقط 20 درصد بود. منبع: سایت اتحادیه صنایع بازیافت ایران

سرزمين برباد رفته از بد‌عهدي‌ها(عهدنامه های زیست محیطی)

رشد روزافزون آلودگي و تخريب محيط‌زيست و بروز بحران‌هاي پي‌درپي زيست‌محيطي سبب شد دولت‌ها از حدود 4دهه قبل به‌طور جدي به تكاپو افتاده و چاره‌اي بينديشند.

به اين ترتيب تاكنون حدود 280 معاهده و موافقتنامه بين‌المللي و منطقه‌اي در زمينه حفاظت محيط‌زيست و مسائل مرتبط با آن منعقد شده كه از اين ميان حدود 70‌كنوانسيون (پيمان‌نامه) و پروتكل (قرارداد) جنبه جهاني داشته و مابقي منطقه‌اي است.

 عزم جهاني براي حفاظت محيط‌زيست با تشكيل نخستين كنفرانس جهاني سازمان ملل متحد درباره انسان و محيط‌زيست معروف به «كنوانسيون استكهلم» در سال‌1972 در سوئد جنبه عيني پيدا كرد، به‌طوري كه حق برخورداري انسان از محيط‌زيست سالم، هم‌طراز با «حقوق بشر» شناخته شد. در اين ميان ايران نيز به تعدادي از كنوانسيون‌ها و پروتكل‌ها پيوست و سازمان حفاظت محيط‌زيست كشورمان به‌عنوان مرجع ملي، اجراي بيشتر آنها را بر عهده دارد.

اما اينكه اين سازمان در باره حفظ محيط‌زيست منطقه كلاردشت كه به‌طور پيوسته طي 23‌سال گذشته تاكنون از طريق اجراي غيرعلمي طرح‌هاي عمراني، صنعتي و زيست‌محيطي و يا توسط مردم دچار تخريب و گاهي نابودي شده تا چه اندازه به وظايف سازماني، ملي و بين‌المللي خود عمل كرده باشد، پرسشي است كه در اين نوشتار به آن پاسخ داده مي‌شود. مقاله پيش رو در گام نخست، به‌طور كوتاه و اجمالي به توصيف معاهدات و قراردادهاي بين‌المللي در زمينه حفظ محيط‌زيست مي‌پردازد و سپس چالش‌هاي زيست‌محيطي كلاردشت را رصد كرده  و مورد تحليل قرار مي‌دهد.

كنوانسيون تغييرات آب و هوا با نام رسمي كنوانسيون ساختاري سازمان ملل درباره تغييرات اقليم، يكي از مباحث مهم همايش زمين يا اجلاس«ريو» در سال‌1992 درخصوص محيط‌زيست و توسعه محسوب مي‌شود. اين كنوانسيون در سال 1992 ميلادي در نيويورك منعقد شد. كنوانسيون مربوط به تالاب‌هاي مهم بين‌المللي به‌ويژه تالاب‌هاي زيستگاه پرندگان آبزي كه معروف به كنوانسيون رامسر است نيز در سال‌1350 در شهر رامسر با حضور 18‌كشور جهان مورد تصويب قرار گرفت.

كنوانسيون سايتيس(CITES) با محوريت تجارت بين‌المللي گونه‌هاي حيوانات و گياهان وحشي در معرض خطر انقراض و نابودي، در سال‌1352 در واشنگتن آمريكا مورد تصويب قرار گرفت. از سوي ديگر، در سال 1985ميلادي (1366هجري شمسي) به‌منظور حفاظت از لايه ازن و با توجه به ضرورت چاره انديشي و يافتن راهكارهايي براي پيشگيري از تخريب لايه ازن، به دعوت سازمان ملل متحد، نمايندگان 21 كشور جهان و كشورهاي عضو جامعه اروپا در وين پايتخت اتريش‌ گرد هم آمدند و مفاد معاهده‌اي را كه كنوانسيون وين ناميده شد، تدوين كردند.

همچنين در سال 1989ميلادي، كنوانسيون بازل نيز درباره كنترل انتقالات برون‌مرزي
 مواد زائد زيان آور و دفع آنها در شهر « بازل» سوئيس به امضاي 35 كشور شركت‌كننده رسيد. با توجه به اهميت زيست‌بوم درياي خزر و شرايط نامطلوب حاكم بر آن، كشورهاي ساحلي اين دريا با همكاري برنامه محيط‌زيست سازمان ملل (UNEP)درقالب كنوانسيون CEP، اقداماتي را براي برقراري يك چارچوب مناسب حقوقي- قانوني جهت حفاظت از اين دريا آغاز كردند. كنوانسيون منطقه‌اي كويت نيز براي همكاري درباره حمايت و توسعه محيط‌زيست دريايي و نواحي ساحلي خليج‌فارس، درياي عمان و قسمتي از درياي عرب در برابر آلودگي شكل گرفت.

در سال 1972 نيز، كنوانسيون حمايت از ميراث طبيعي در شهر پاريس به تصويب رسيد. عمده‌ترين نكته مورد نظر كنوانسيون اين است كه ويراني يا انهدام هر قسمت از ميراث فرهنگي و طبيعي موجب فقر شديد ميراث همه جهان مي‌شود و بايد به‌عنوان ميراث جهاني بشريت حفظ شود. كنوانسيون بيابان زدايي نيز با هدف بيابان زدايي و كاهش اثرات خشكسالي در كشورهايي كه به‌طور جدي با خشكسالي و بيابان زايي به‌ويژه در آفريقا روبه‌رو هستند ايجاد شد.

كنوانسيون تنوع زيستي يا CBD نيز، بخشي از روند كنفرانس سازمان ملل متحد درباره محيط‌زيست و توسعه به شمار مي‌رود. اين معاهده در سال‌1992 در ريودو ژانيرو امضا و در سال‌1993 لازم‌الاجرا شد و هم‌اكنون 184‌عضو دارد. ايران در خرداد 1375 به‌طور رسمي به اين كنوانسيون پيوست و نسبت به تعيين راهبردها و برنامه ملي درخصوص حفاظت از تنوع زيستي كه جزء يكي از الزامات ناشي از پيوستن به اين پيمان بود، اقدام كرد. از طرفي؛ پروتكل ايمني زيستي يا كارتاهنا نيز در سال 2000ميلادي در« مونترال» كانادا به تصويب نمايندگان كشورهاي عضو رسيد.

در سال 1972 (1351شمسي) نيز، مواد كنوانسيون جلوگيري از آلودگي دريايي در شهر لندن به امضاي نمايندگان تعدادي از كشورها رسيد و دولت ايران در سال‌ 1375شمسي با تصويب مجلس شوراي اسلامي به آن پيوست. كنوانسيون آلاينده‌هاي آلي پايدار( POPs ) با هدف حذف و يا كاهش آلوده كننده‌هاي آلي پايدار و ممنوع كردن توليد، مصرف، صادرات و واردات و فروش آنها، مساعدت و ترغيب كشورها به انجام اقدامات ملي و منطقه‌اي براي كاهش خطرات مواد يادشده، كمك به كشورها براي ايجاد صنايع پاكيزه به‌منظور جلوگيري و يا كاهش انتشار مواد يادشده، استفاده از جايگزين‌هاي مناسب، ترغيب كشورها به شناسايي منابع مواد آلوده‌كننده آلي پايدار و نابود كردن آنها ايجاد شد.

در دهه‌هاي 1960و1970، كنوانسيون روتردام(PIC) در زمينه گسترش تجارت جهاني توجه مجامع بين‌المللي و سازمان‌هاي دولتي و غيردولتي حفاظت محيط‌زيست در سراسر جهان را به خطرات ناشي از تجارت و مصرف مواد شيميايي بالقوه خطرناك از جمله سموم شيميايي دفع آفات نباتي جلب كرد. پس از مرور ادبيات مربوط به پيمان نامه‌ها و قراردادهاي بين‌المللي درباره حفاظت از محيط‌زيست، پرسش قابل طرح آن است كه طرح‌هاي زيست‌محيطي و پروژه‌هاي عمراني و صنعتي اجرا شده در منطقه كلاردشت تا چه اندازه با مفاد معاهدات بين‌المللي همخواني دارد؟

بحران‌هاي زيست‌محيطي كلاردشت

يافته‌هاي علمي اين مطالعه نشان مي‌دهد پيشينه و اجراي غيرعلمي طرح‌هاي زيست‌محيطي و پروژه‌هاي عمراني و صنعتي در منطقه كلاردشت و غرب استان مازندران(طي 23‌سال گذشته تاكنون)، نه‌تنها مغاير با اصول 45 و 50 قانون اساسي كشور و قوانين مصوب مجلس شوراي اسلامي است(مثلا: مغاير با قوانين محيط‌زيست و قانون منع تغيير كاربري زمين مصوب سال‌1374) بلكه با معاهدات و قراردادهاي بين‌المللي نيز همخواني ندارد.

ساخت و سازهاي بي‌رويه، غيرمجاز و ناهمگون با مسائل بوم شناختي در كلاردشت كه منجر به توليد يا افزايش گازهاي گلخانه‌اي در كره زمين مي‌شود مغاير با معاهدات اجلاس «ريو» در سال‌1992 است. استخراج غيرقانوني سنگ از مناطق لتي كمر، برير، سايه‌دره و كل بزان در رودبارك؛ برداشت‌هاي غيرعلمي و بي‌حساب و كتاب و قلع و قمع جنگل‌هاي مكارود، عباس آباد، طويدره و... كه تداعي‌كننده واژه علمي «‌سيستم تاراج (Spoil‌ System)» در ادبيات علمي توسعه است، به هم ريختن آمايش سرزمين درياچه ولشت، سرريز شدن حجم عظيمي از زباله و خاك‌هاي ناشي از ساخت و سازهاي غيرمجاز حاشيه درياچه به درون آن توسط سيلاب‌هاي فصلي و به هم زدن زيست بوم آن ناحيه مغاير با معاهدات كنوانسيون رامسر در سال1350 است.

همچنين ريشه كني، ويراني و تهي‌سازي‌ جنگل‌هاي پهن برگ عباس آباد، مكارود، طويدره، حسنكيف، لاهو، طبرسو، پي‌قلعه، اسپندكلا و ديگر مناطق كلاردشت(توسط مردم، شركت‌هاي خاص و دولت‌ها) كه تنها بازمانده از نسل جنگل‌هاي هيركاني و ميراث بشر است و سبب جنگل‌زدايي يا ايجاد شرايطي براي بيابان‌زايي شده، نافي تعهدات كنوانسيون‌هاي بيابان زدايي و حفظ ميراث فرهنگي و طبيعي سال‌1972 پاريس است.

شكار بي‌رويه و غيرقانوني بز(كل) در منطقه تخت‌سليمان، گوزن در جنگل‌هاي حاشيه جنوبي و غربي بخش مركزي كلاردشت و همچنين هريجان و دلير در كوهستان غرب بخش مرزن آباد، كبك در حاشيه درياچه ولشت، نابودي يا انقراض نسل قرقاول‌هاي منطقه اسپندكلا و ريشه كني گونه‌هاي نادر گياهي مناطق حصارچال و سياه بيشه و ديگر مناطق كلاردشت مغاير با تعهدات كنوانسيون‌هاي سايتيس سال 1352 واشنگتن و پروتكل كارتاهنا سال‌2000 مونترال و تنوع زيستي سال‌1992 ريودو ژانيرو است.

هدايت بي‌رويه زباله و فاضلاب‌هاي خانگي يا صنعتي و انتقال آگاهانه پساب‌هاي منشعب از شيلات رودبارك، كارخانه توليد آب معدني در اكاپل رودبارك و كارگاه استخراج (غيرعلمي و غيرقانوني) شن و ماسه در منطقه چناتر و تنگه تيركاگلي در پيشنبور به داخل رودخانه سردابه رود و سرازير شدن آن به درياي خزر، مغاير با اصول و پيمان‌هاي كنوانسيون‌هاي CEPو آلودگي دريايي سال 1972 لندن است. انباشت(دپو) يا دفع ناقص زباله در لاپي زنان مرزن‌آباد و جنگل‌هاي مكارود و عباس آباد كلاردشت كه حاوي حجم زيادي از سموم شيميايي خطرناك و مواد آلي آلاينده زيستي است نافي تعهدات كنوانسيون‌هاي روتردام و آلاينده‌هاي آلي پايدار است.‌

پيشنهادها

انتظار مي‌رود دولتمردان و دست‌اندركاران محيط‌زيست با مشاركت تشكل‌هاي مردم نهاد زيست‌محيطي به ويژه‌ تشكل‌هاي زيست محيطي محلي، با انجام مطالعات دقيق علمي و كارشناسي راه حل‌هاي اساسي و چاره‌سازي‌ را براي مشكلات آن منطقه بيابند. ناگفته پيداست حل مسائل و چالش‌هاي زيست‌محيطي و پايان دادن به فرايند نابودسازي جنگل‌هاي كلاردشت به عزمي ملي و ايجاد يك ائتلاف راهنما بين سه قوه يعني دولت، مجلس شوراي اسلامي و قوه قضائيه نياز دارد. در غيراين صورت اگر تصور شود با مدل‌هاي نمايشي حل مسئله مي‌توان چالش‌ها و بحران‌هاي زيست‌محيطي و توسعه كشور را حل كرد، اين نوع مدل حل مسئله، راه به‌جايي نمي‌برد.

منبع:

همشهری آنلاین

فراخوان مقاله پنجمين همايش ملي مديريت پسماند

دوم و سوم ارديبهشت ماه سال 1389 - مشهد مقدس همايش ملي مديريت پسماند به عنوان يكي از مهمترين گردهمايي هاي علمي و اجرايي كشور در عرصه مديريت بهينه پسماند كشور با هدف گسترش پژوهشهاي بنيادي، كاربردي و توسعه اي، پيشبرد مرزهاي دانش و روزآمد سازي آگاهي جامعه علمي و اجرايي از آخرين دستاوردهاي علمي و فني جهان در موضوع مديريت مواد زائد جامد، به صورت دوسالانه برگزار مي گردد. پس از چهار دوره برگزاري موفق اين همايش، اينك سازمان شهرداريها و دهياريهاي كشور با همكاري سازمان بازيافت و تبديل مواد شهرداري مشهد افتخار ميزباني پنجمين دوره اين همايش را در تاريخ دوم و سوم ارديبهشت ماه 1389 در شهر مقدس مشهد بر عهده دارد. بر این اساس، از تمامي پژوهشگران، متخصصان، صاحبنظران و انديشمندان مراكز تحقيقاتي و دانشگاهي دعوت مي شود با شركت در اين همايش و ارايه آخرين دستاوردهاي علمي خود، زمينه دستيابي به اهداف ياد شده را فراهم سازند. محورهاي تخصصي همايش مديريت جامع پسماندهاي شهري و روستايي تفكيك از مبداء پسماندهاي شهري و روستايي مديريت جمع آوري و حمل و نقل پسماندهاي شهري و روستايي فناوريهاي نوين در فرآيند مديريت پسماند اقتصاد و مديريت پسماندها پردازش مكانيكي و بيولوژيكي پسماندهاي عادي روستايي و شهري بازيافت و نقش آن در مديريت پسماندها قوانين و مقررات مديريت پسماندها در ايران و ساير كشورها كاهش توليد پسماند ونقش آن در بهبود مديريت پسماندهاي شهري و روستايي مشاركت بخش خصوصي در فرآيند مديريت پسماند توليد مواد و انرژي از پسماند (كمپوست، زباله سوز و ...) مكانيابي ، ساماندهي، طراحي و راهبري مكانهاي دفن مهلت و نحوه ارسال مقاله : مقالات بايد طبق فرمت مورد تاييد سازمان تهيه و حداكثر تا تاريخ 30/10/88 به دبيرخانه همايش ارسال گردند. جهت کسب اطلاعات بیشتر در ساعات اداری با شماره تلفن [phone] دبیرخانه پنجمین همایش ملی مدیریت پسماند مستقر در سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری مشهد تماس بگیرید.  لازم به توضیح است که ارسال مقالات می بایستی طبق فرمت صرفا" از طریق سایت صورت پذیرد .

●	آخرین مهلت ارسال مقالات	چهارشنبه 30 دی ماه 1388
●	شروع همایش	پنجشنبه 2 اردیبهشت ماه 1389

●	سایر مقالات مرتبط با مدیریت پسماند
●	مكانيابي ، ساماندهي، طراحي و راهبري مكانهاي دفن
●	توليد مواد و انرژي از پسماند (كمپوست، زباله سوز و ...)
●	مشاركت بخش خصوصي در فرآيند مديريت پسماند
●	كاهش توليد پسماند ونقش آن در بهبود مديريت پسماندهاي شهري و روستايي
●	قوانين و مقررات مديريت پسماندها در ايران و ساير كشورها
●	بازيافت و نقش آن در مديريت پسماندها
●	پردازش مكانيكي و بيولوژيكي پسماندهاي عادي روستايي و شهري
●	اقتصاد و مديريت پسماندها
●	فناوريهاي نوين در فرآيند مديريت پسماند
●	مديريت جمع آوري و حمل و نقل پسماندهاي شهري و روستايي
●	تفكيك از مبداء پسماندهاي شهري و روستايي
●	مديريت جامع پسماندهاي شهري و روستايي WWW.PASMAND.IR